آی‌پز، طی یک نظرسنجی، ارزیابی ایرانی‌ها از انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان، رضایت از رئیس جمهور، کارایی و تمایل به گروه های سیاسی مختلف و معیارهای مردم برای انتخاب نمایندگان خودشان را مورد بررسی قرار داده است.

مطابق نتایج این نظرسنجی که طی روزهای 12 بهمن تا 1 اسفند 1394 انجام شده است، بیشتر از 70 درصد ایرانی ها گفته اند که در انتخابات مجلس و خبرگان آینده شرکت می کنند (75 درصد انتخابات مجلس و 73 درصد انتخابات خبرگان). نسبت کسانی که به کارایی اصلاح طلبان برای حل مسائل و مشکلات کشور باور دارند 2 برابر اصول گرایان است (19 درصد به 9 درصد) و میزان رضایت از عملکرد رئیس جمهور به بیشترین مقدار خود طی 2 سال اخیر رسیده است (67 درصد). همچنین درصد کسانی که از عملکرد مجلس شورای اسلامی طی 4 سال اخیر اعلام رضایت کرده اند 28 درصد است. میزان نارضایتی از عملکرد مجلس هم 43 درصد است.

حدود یک چهارم ایرانی ها اعتقاد دارند که انتخابات مجلس آینده کاملا آزاد خواهد بود. طرفداران بررسی صلاحیت نامزدها توسط شورای نگهبان هم 2 درصد بیشتر از کسانی هستند که می گویند مردم باید خودشان تشخیص دهند به چه کسی رای می دهند (43 درصد به 41 درصد).

مشارکت در انتخابات مجلس: بیشتر از 70 درصد

بیشتر از 70 درصد ایرانی ها گفته اند که در انتخابات مجلس و خبرگان شرکت می کنند (75 درصد انتخابات مجلس و 73 درصد انتخابات خبرگان). با اینحال میزان آگاهی مردم از روز دقیق برگزاری انتخابات متفاوت است. در حالی که حدود 69 درصد پاسخگویان به درستی زمان انتخابات را 7 اسفند (یا اسفند ماه) بیان کرده اند، تنها 46 درصد پاسخ گویان از زمان انتخابات خبرگان (که همزمان با انتخابات مجلس برگزار می شود)، آگاهی داشته اند.

chart2

میزان مشارکت در انتخابات مجلس بر اساس محل سکونت (منطقه روستایی یا شهری) و شاخص توسعه انسانی استان محل سکونت (بالا، متوسط، کم) معنی دار است. ساکنان مناطق روستایی بیشتر از ساکنان مناطق شهری در انتخابات مشارکت خواهند کرد (88 درصد به 70 درصد).

ساکنان استان هایی که شاخص توسعه انسانی آنها کم است هم بیشتر از ساکنان استان هایی که شاخص توسعه انسانی متوسط یا بالا دارند درانتخابات مشارکت خواهند کرد (به ترتیب 88، 77 و 71 درصد).

chart3

کارایی گروه های سیاسی (اصلاح طلب، اصول گرا)

نسبت ایرانی هایی که اعتقاد دارند اصلاح طلبان بهتر می توانند مسائل و مشکلات کشور را حل کنند کمی بیشتر از 2 برابر کسانی است که اعتقاد دارند اصول گرایان برای حل مشکلات کشور کاراتر هستند (19 درصد به 9 درصد). همچنین پنج درصد گفته اند که میانه رو ها (یا اعتدال گرایان) برای حل مشکل کشور بهتر هستند، 4 درصد اعتقاد دارند تمام گروه های سیاسی برای حل مشکل باید با همدیگر همکاری کنند و 3 درصد هم گزینه های دیگری را به عنوان حلال مشکلات کشور انتخاب کرده اند. در عین حال 9 درصد اعتقاد دارند که هیچ گروه سیاسی نمی تواند مشکل کشور را حل کند و 51 درصد هم اساسا نظر خاصی در مورد عملکرد گروه های سیاسی برای حل مسائل و مشکلات کشور ندارند

سئوال: در ایران هم مانند همه کشورهای دیگر دنیا چند گروه سیاسی وجود دارند. به عنوان مثال در ایران گروه هایی هستند که به آنها اصول گرا، اصلاح طلب، میانه رو و مانند اینها گفته می شود. به نظر شما کدام یک از این گروه ها بهتر می توانند مشکلات کشور را حل کنند؟

chart4

کارایی گروه های سیاسی بر اساس متغیرهای سن، محل سکونت و تحصیلات

اگر صرفا کسانی را در نظر بگیریم که به این پرسش، پاسخ مشخصی داده اند آنگاه می توانیم به صورت معنی داری بگوییم:

  • در میان گروه های سنی 18 تا 29 سال و بالای 69 سال کسانی که معتقدند اصلاح طلبان کاراتر هستند بیشتر از سایر گروه های سنی است.
  • در میان گروه های سنی 30 تا 44 سال و 45 تا 59 سال، تعداد کسانی که معتقدند اصلاح طلبان کاراتر هستند بازهم بیشتر از سایر گروه ها (از جمله اصول گرایان و میانه روها) است. اما شدت این امر کمتر است.
  • در میان پاسخ گویان ساکن در استان هایی که شاخص توسعه انسانی آنها کم یا زیاد است اعتقاد به کارایی اصلاح طلبان بیشتر از ساکنان استان هایی است که توسعه انسانی در آنها متوسط است.
  • پاسخگویان با مدرک دانشگاهی بیشتر از پاسخگویان فاقد مدرک دانشگاهی به کارایی اصلاح طلبان نسبت به اصول گرایان و سایر گروه های سیاسی باور دارند. شدت اعتقاد به کارایی اصلاح طلبان در میان پاسخ گویان مجرد نیز بیشتر از پاسخگویان متاهل است.

chart5

chart6

chart7

تمایل به گروه های سیاسی (اصلاح طلب – اصول گرا)

در این نظرسنجی از پاسخگویان همچنان پرسیده شده است که نظرات کدام یک از گروه های سیاسی را بیشتر قبول دارند. مطابق نتایج این نظرسنجی، 20 درصد پاسخگویان با نظرات اصلاح طلبان بیشتر موافق هستند و 12 درصد هم بیشتر نظرات اصول گرایان را قبول دارند. پنج درصد طرفدار نیروهای میانه رو (اعتدال گرا) هستند، 2 درصد نظرات اصلاح طلبان و اصول گرایان را با هم می پسندند (برخی از دیدگاه های اصلاح طلبان و برخی از دیدگاه های اصول گرایان) و 6 درصد هم، گروه های دیگر را نام برده اند. در پاسخ به این سئوال در عین حال 11 درصد گفته اند که نظرات هیچ کدام از گروه های سیاسی را قبول ندارند و 44 درصد هم نظر مشخصی ندارند یا گفته اند که نمی دانند نظر کدام گروه سیاسی را قبول دارند.

سئوال: شما خودتان به کدام یک از این گروه های سیاسی شامل اصصول گرایان، اصلاح طلبان یا میانه روها نزدیک تر هستید؟ منظورم این است که نظرات کدام یک را بیشتر قبول دارید؟

chart8

تمایل به گروه های سیاسی بر اساس متغیرهای جنس، محل سکونت، گروه سنی و تحصیلات

اگر صرفا کسانی را در نظر بگیریم که به این پرسش، پاسخ مشخصی داده اند آنگاه می توانیم به صورت معنی داری بگوییم:

  • شدت طرفداری از اصلاح طلبان در زنان بیشتر از مردان است.
  • ساکنان مناطق روستایی نسبت به ساکنان مناطق شهری کمتر طرفدار اصول گرایان هستند.
  • افراد بالای 60 سال، بیشتر از سایر گروه های سنی به گروه های سیاسی غیراصول گرا تمایل دارند. تمایل پاسخگویان این گروه سنی به گروه های سیاسی غیر از اصلاح طلب، اصول گرا یا میانه رو، بیشتر از سایر گروه های سنی است. با اینحال هنوز اکثریت به اصلاح طلبان تمایل دارند.
  • تمایل به اصلاح طلبان در میان گروه سنی 45 تا 59 سال، کمتر از سایر گروه های سنی است. تمایل به هر یک از دو گروه اصلاح طلب یا اصول گرا در میان این گروه سنی هم تقریبا با هم برابر است و اصلاح طلبان تنها 2 درصد بیشتر هستند.
  • در میان پاسخ گویان ساکن در استان هایی که شاخص توسعه انسانی آنها کم یا زیاد است تمایل به اصلاح طلبان بیشتر از ساکنان استان هایی است که توسعه انسانی در آنها متوسط است.
  • افراد دارای مدرک دانشگاهی با شدت بیشتری طرفدار اصلاح طلبان هستند.

chart9

chart10

chart11

chart12

chart13

یک چهارم ایرانی ها می گویند که انتخابات آینده کاملا آزاد است

برای ارزیابی نظر مردم در خصوص آزادی انتخابات مجلس از آنها پرسیده شده است که تا چه حد فکر می کنند که انتخابات آینده آزادانه برگزار می شود؟ یعنی کاملا آزاد است، تاحدی آزاد است و یا اصلا آزاد نیست؟ مطابق نتایج این نظرسنجی حدود یک چهارم ایرانی ها، گفته اند که انتخابات کاملا آزاد است(26 درصد). همچنین 46 درصد اعتقاد دارند که انتخابات "تاحدی" آزاد است و 13 هم انتخابات را اصلا آزاد نمی دانند یا می گویند که انتخابات به میزان کمی آزاد خواهد بود.

  • سئوال: شما فکر می کنید که انتخابات آینده مجلس چقدر آزادانه برگزار شود؟ یعنی کاملا آزاد است؟ تاحدی آزاد است یا اصلا آزاد نیست؟*

chart14

شرایط نامزد شدن و بررسی صلاحیت کاندیداها

طرفداران و مخالفان بررسی صلاحیت کاندیداها توسط شورای نگهبان تقریبا با هم برابر هستند. درحالی که 43 پاسخگویان گفته اند شورای نگهبان باید مرجع تشخیص صلاحیت نامزدها باشد، 41 درصد اعتقاد دارند که این مردم هستند که تشخیص می دهند به چه کسی رای دهند. همچنین 10 درصد هم اعتقاد دارند که تشخیص صلاحیت ها باید هم برعهده شورای نگهبان و هم برعهده مردم باشد.

سئوال: در مورد شرایط نامزد شدن چه فکر می کنید؟ بعضی ها می گویند شورای نگهبان باید صلاحیت نامزدها را قبل از انتخابات تایید کند. بعضی ها هم می گویند که لازم نیست شورای نگهبان به جای مردم تصمیم بگیرد و مردم خودشان می دانند به چه کسی رای بدهند و به چه کسی رای ندهند. شما با کدام نظر موافق هستید؟ شورای نگهبان باید در مورد نامزدها تصمیم بگیرد یا مردم؟

chart15

ارزیابی مردم در مورد شرایط نامزد شدن کاندیداها بر اساس جنس، گروه سنی و تحصیلات معنی دار است. اگر نتایج این پرسش را صرفا در میان کسانی که به یکی از دو گزینه 1- شورای نگهبان یا 2- مردم اشاره کرده اند بررسی کنیم می توانیم بگوییم زنان بیشتر از مردان معتقدند که مردم خودشان باید تصمیم نهایی را بگیرند (به ترتیب 55 درصد به 42 درصد). همچنین افراد دارای تحصیلات دانشگاهی بیشتر از افراد فاقد تحصیلات دانشگاهی شورای نگهبان را به عنوان مرجع صلاحیت نامزدها قبل از انتخابات ترجیح می دهند (به ترتیب 58 درصد به 48 درصد).

در میان گروه های سنی هم چنین تفاوت معنی داری به چشم می خورد. افراد پایین 45 سال شورای نگهبان را انتخاب کرده اند و افراد بالای 60 سال، مردم را گزینه بهتری می دانند. در میان گروه سنی 45 تا 59 سال، پاسخگویان به نسبت مساوی تقسیم شده اند.

chart16

chart17

chart18

بیشترین میزان رضایت از عملکرد رئیس جمهور طی 2 سال اخیر: 67 درصد

رضایت از عملکرد رئیس جمهور به بیشترین میزان خود طی دو سال اخیر رسیده است. در بهمن ماه امسال 67 درصد ایرانی ها گفته اند که از عملکرد آقای روحانی رضایت دارند. این رقم در شهریور 94 به میزان 54 درصد بود. رکورد پیشین رضایت از رئیس جمهور مربوط به آبان ماه 93 است که 58 درصد از ایرانی ها رضایت خودشان را از عملکرد آقای روحانی بیان داشته بودند.

نارضایتی از رئیس جمهور هم در بهمن ماه 1394 با 18 درصد به کمترین میزان خود طی 2 سال رسیده است. همچنین نمره آقای روحانی از 20، بر اساس ارزیابی پاسخگویان این نظرسنجی برابر با 14.9 است که بیشترین نمره رئیس جمهور طی 2 سال اخیر و 1 واحد بیشتر از نمره ایشان در شهریور 94 است

سئوال: الان حدود 2 سال است که آقای روحانی رئیس جمهور شده است. شما روی هم رفته از عملکرد رئیس جمهور طی این مدت راضی هستید یا ناراضی

chart19

سئوال: شما اگر بخواهید به کارنامه آقای روحانی تا الان نمره ای بین صفر تا 20 بدهید، چه نمره ای می دهید؟

chart20

رضایت از عملکرد مجلس: 28 درصد / رضایت از عملکرد نماینده ها: 30 درصد

میزان رضایت از عملکرد کلی مجلس شورای اسلامی در میان پاسخ دهندگان این نظرسنجی تنها 28 درصد است. ناراضیان از عملکرد مجلس را 43 درصد ایرانی ها تشکیل می دهند. افراد ساکن در مناطق شهری به صورت معنی داری کمتر از ساکنان مناطق روستایی از عملکرد مجلس راضی هستند (26 درصد به 38 درصد).

میزان رضایت از عملکرد مجلس در استان های با شاخص توسعه انسانی بالا به میزان 21 درصد است و به این رقم به صورت معنی داری کمتر از پاسخگویان ساکن در استان هایی است که شاخص توسعه انسانی در أنها متوسط یا پایین است (هر دو 37 درصد).

سئوال: الان نزدیک به چهار سال است که مجلس (َشورای اسلامی) فعلی مشغول فعالیت است. شما از کارها و عملکرد این مجلس طی این حدود چهار سال روی هم رفته راضی بودید یا ناراضی؟

chart21

همچنین در پاسخ به این پرسش که پاسخگویان تا چه میزان از عملکرد نماینده (یا نماینده های) خودشان در مجلس شورای اسلامی راضی هستند، 30 درصد اظهار رضایت کرده اند و 48 هم نارضایتی خودشان را بیان داشته اند.

سئوال: نماینده (نماینده های) خودتان چطور؟ شما از عملکرد ایشان طی این چهار سال روی هم رفته راضی بودید یا ناراضی؟

chart22

روندی که در مورد رضایت از عملکرد مجلس در میان محل سکونت افراد (ساکنان شهر و روستا و استان ها با شاخص توسعه انسانی بالا، پایین و متوسط) وجود داشت در ارزیابی پاسخگویان در رضایت یا نارضایتی از عملکرد نماینده هایشان هم مشهود است.

معیارهای انتخاب نماینده

برای ارزیابی معیارهایی که مردم به صورت معمول برای نماینده های در نظر می گیرند، پاسخگویان در برابر 10 معیار مشخص قرار گرفتند و از آنها خواسته شد تا بگویند که هر کدام از این معیارها برای آنها تا چه اندازه مهم است.

مطابق نتایج بدست آمده "تخصص بالا" و "تعهد مذهبی" بالاترین اهمیت و قومیت و جوان بودن کمترین اهمیت را داشته اند.

سئوال: مردم معمولا برای انتخاب نماینده ها یک سری معیارهایی را در نظر می گیرند. من یک سری از این معیارها را برای شما می خوانم. شما به من بگویید که هر کدام چقدر برای شما مهم است؟ یعنی خیلی مهم است، تاحدی مهم است یا اصلا مهم نیست؟

chart23

انتخاب بین گزینه مرد و گزینه زن به عنوان نماینده

پاسخگویان برای انتخاب بین گزینه های مرد و زن (در شرایط یکسان) به عنوان نماینده، با فاصله کمی گزینه مرد را انتخاب کرده اند (38 درصد به 35 درصد).

تفاوت پاسخگویان در پاسخ به این پرسش بر اساس متغیر جنس کاملا معنی دارست. زنان بیشتر نماینده زن را به مرد ترجیح می دهند (47 درصد به 32 درصد) و مردان هم بیشتر نماینده مرد را انتخاب می کنند (44 درصد به 22 دصد).

همچنین ساکنان مناطق شهری نیز به صورت معنی داری بیشتر نماینده مرد را می پسندند (41 درصد برای مردان به 32 درصد برای زنان)؛ درحالی که ساکنان مناطق روستایی، گزینه زن را ترجیح می دهند (41 درصد برای زنان و 30 درصد برای مردان).

سئوال: فرض کنیم در انتخابات آینده در منطقه شما دو نفر کاندیدا شده اند که هر دو از همه نظر شرایط مساوی دارند. یعنی از لحاظ سواد، تخصص، سوابق، تعهد و سایر موارد مساوی هستند. اما یکی از آنها زن است و یکی مرد. شما به کدام یک از این دو رای می دهید؟

chart24

ارزیابی عملکرد و آشنایی با وظایف مجلس خبرگان

تنها 38 درصد ایرانی ها با حداقل یک مورد از وظایف مجلس خبرگان شامل (انتخاب رهبر، نظارت بر رهبر یا عزل رهبر) آشنا هستند. همچنین تنها 10 درصد ایرانی ها می دانند که رئیس مجلس خبرگان رهبری آیت الله محمد یزدی است و 70 درصد ایرانی ها در مورد نام رئیس مجلس خبرگان رهبری نظری ندارند. شش درصد به نام آیت الله هاشمی و 5 درصد به آیت الله جنتی اشاره می کنند. نه (9) درصد هم افراد دیگر از جمله آیت الله آملی لاریجانی، آیت الله مهدوی کنی، آیت الله شاهرودی، محسن رضایی و ... را به عنوان رئیس مجلس خبرگان نام می برند.

میزان رضایت از عملکرد مجلس خبرگان هم 40 درصد است. در عین حال 36 درصد در پاسخ به این سئوال ارزیابی عملکرد مجلس خبرگان گزینه نمی دانم یا اطلاعی ندارم را انتخاب کرده اند.

سئوال: آیا می دانید که وظایف اصلی مجلس خبرگان چیست؟

chart25

سئوال: می دانید که الان رئیس مجلس خبرگان چه کسی است؟

chart26

سئوال: تاکنون تقریبا 9 سال از عمر مجلس خبرگان فعلی می گذرد. شما از عملکرد این مجلس خبرگان در این 9 سال روی هم رفته راضی هستید یا ناراضی؟

chart27

روش اجرای نظرسنجی

  • این پیمایش به صورت تلفنی، طی روزهای 23 بهمن تا 1 اسفند 1394 انجام شده است.
  • پاسخگویان این نظرسنجی از میان کلیه ساکنان بالاتر از 18 سال مناطق شهری و روستایی سراسر کشور که دارای تلفن ثابت یا سیار بوده اند با نمونه گیری تصادفی انتخاب شده‌اند.
  • نمونه‌گیری به صورت مرحله‌ای طبقه‌بندی شده در سطح گروهی از استان‌ها است. دارندگان تلفن‌ در سطح کل کشور واحد نمونه را تشکیل می‌دهند.
  • برای گروه بندی استان ها جهت نمونه گیری، از اطلاعات مربوط به وضعیت شاخص توسعه ی انسانی استان ها استفاده شده است.
  • حجم نمونه 1184 نفر است.
  • یافته‌های نظرسنجی را با اطمینان ۹۵ درصد و در فاصله‌ی اطمینان 2.8 درصد برای بیشترین واریانس ممکن، می‌توان به کل افراد بالای ۱۸ سال ساکن ایران تعمیم داد.
  • مصاحبه‌ها را پرسشگران آموزش دیده در طول ساعات فعال هر روز انجام داده اند.
  • نمونه‌ها بر اساس جنس، سن و محل سکونت (منطقه شهری یا روستا) و بر اساس داده‌های سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ وزن دهی شده‌اند.
  • میزان اعتماد و صداقت پاسخگویان از طرف پرسشگران با تجربه ارزیابی شده است. 15 نفر از کسانی که میزان صداقت و اعتماد آنان بسیار کم ارزیابی شده، از نمونه کنار گذاشته شده اند.

ملاحظه

  • مواردی که تحت عنوان «گزینه‌های دیگر» در این گزارش ارائه شده شامل نظری ندارم، نمی‌دانم، اخبار این موضوع را پیگیری نمی‌کنم و ... است.