ائتلاف یا اجماع؛ مسئله این نیست

مطالب این ستون، صرفاً آرای نویسندگان آن را بازتاب می‌دهد.
۱۴ خرداد ۱۳۹۲
 
 

مطابق اکثر نظرسنجی های منتشر شده و همچنین نظرسنجی روزانه "آی پز"، هیچ کدام از نامزدهای رقابت های ریاست جمهوری در انتخابات امسال نمی توانند رای بالای 50 درصدی مرحله اول را بدست بیاورند. نتیجه منطقی این فرض هم آن است که تکلیف رئیس جمهور آینده در 24 خرداد مشخص نخواهد شد و هر یک از کمپین های انتخاباتی باید برنامه ریزی تبلیغاتی خود را بر اساس رفتن به دور دوم و پیروزی در آن تهیه کنند.

اما آیا واقعا نوع و شیوه تبلیغات برای انتخابات یک مرحله ای با انتخابات دومرحله ای متفاوت است؟

در ایران، تاکنون تنها یک بار انتخابات ریاست جمهوری به مرحله دوم رسیده است، و بررسی آماری نکاتی راجع به این انتخابات – سال 1384 - مشخص می کند که به واقع رقابت های ریاست جمهوری و نوع رای دادن مردم تا چه حد می تواند نسبت به گروه ها و احزاب سیاسی متفاوت و بین دو مرحله از انتخابات، واجد نتایج شگفت انگیز باشد.

در تمام طول سالهای بعد از 1384، این انگاره نادرست بارها مورد استناد قرار گرفته که آرای آقای هاشمی رفسنجانی در دور دوم رقابت های ریاست جمهوری سال 1384، حاصل آرای وی و آقای دکتر معین در مرحله اول بوده است. در ظاهر هم این امر صحیح است. یعنی آقای هاشمی در دور دوم تقریبا 10 میلیون رای بدست آورد که حاصل جمع رای وی و دکتر معین در دور اول به ترتتیب برابر با 6 و 4 میلیون است.

اما نگاهی دقیق تری به نحوه آرای این دو کاندیدا در استان های مختلف، اطلاعات بیشتر و البته متفاوتی به ما می دهد.

به عنوان مثال در تهران، آرای دکتر معین در دور اول به میزان 650 هزار نفر و آرای آقای هاشمی به میزان 1 میلیون و 275 هزار نفر بود. در دور دوم آرای آقای هاشمی به 1 میلیون و 390 هزار نفر افزایش پیدا کرد؛ یعنی تنها 115 هزار رای به آرای آقای هاشمی اضافه شد. به عبارت بهتر اگر در خوش بینانه ترین حالت، تمام آرای اضافه شده به آقای هاشمی در دور دوم در تهران را متعلق به طرفداران دکتر معین بدانیم، این رقم تنها 17% از آرای کل دکتر معین در تهران را شامل می شود. و اگر به همین ترتیب آرای آقای هاشمی و دکتر معین را در استان هایی مانند اصفهان و سیستان و بلوچستان هم مورد تحلیل قرار دهیم، در اصفهان تنها 20% و در سیستان و بلوچستان، 53% از آرای دکتر معین در بهترین حالت به سبد آقای هاشمی ریخته شد.

خب، ممکن است پرسیده شود پس سایر آرای آقای هاشمی در دور دوم سال 1384، از طرفداران کدام کاندیدا به دست آمده است؟ بررسی دقیق آماری دو استان خراسان شمالی و خراسان رضوی اطلاعات جالبی در این خصوص به ما می دهد. به عنوان مثال در استان خراسان شمالی، آرای آقای هاشمی در دور اول 70 هزار و آرای آقای معین هم 36 هزار رای بود. در دور دوم آقای هاشمی اما 176 هزار رای بدست آورد. یعنی اگر تمام طرفداران دکتر معین به آقای هاشمی رای داده باشند، بازهم آقای هاشمی 70 هزار رای بیشتر بدست آورده است. عجیب نیست که تصور کنیم بخشی از این رای، متعلق به طرفداران آقای قالیباف است که در مرحله اول سال 1384، با 100 هزار رای، در استان خراسان شمالی اول شد.

مقایسه کوتاه آماری نتایج انتخابات ریاست جمهوری در سال 1384 که تاکنون تنها انتخابات دومرحله ای تاریخ رقابت های ریاست جمهوری در ایران است نشان می دهد که اولا کاندیداها نباید پتانسیل رای خود را در دور دوم بر اساس دوری و نزدیکی سیاسی به یکدیگر و رای مرحله اول تعریف کنند. و ثانیا هر نوع ائتلاف سیاسی در مرحله اول باید تابع درک درست از انتقال رای به کاندیدای مطلوب باشد. به این معنی که اگرچه ممکن است دو نفر از لحاظ سیاسی متعلق به یک گفتمان فکری باشند، اما مادامی که به لحاظ علمی و بر مبنای مطالعات آماری اثبات نشده است، دلیل ندارد که آرای آنها در صورت ائتلاف یا حمایت از یکدیگر، جمع شوند.
هر کمپین انتخاباتی بر مبنای نظرسنجی های علمی باید این را بداند که یک ائتلاف سیاسی، تا چه میزان بر رای خود کاندیدا و همچنین آرای کاندیداهای رقیب موثر است. در غیر اینصورت چه بسا، یک ائتلاف موجب شود که نه تنها بر آرای کاندیدای یک جریان سیاسی به صورت معنی داری اضافه نشود، بلکه آرای کاندیدایی که با او ائتلاف کرده است در سبد رقبا قرار گیرد و حتی یک انتخابات دو مرحله ای را به انتخاباتی یک مرحله ای تبدیل کند.


نظرسنجی‌های روزانه ما را به صورت ایمیل دریافت کنید

ثبت نام